روش های انجام پژوهش در مدیریت – قسمت چهارم

مطالعه موردی

پژوهش های مطالعه موردی (case study)

به رغم استفاده گسترده بسیاری از پژوهشگران از روش مطالعه موردی، در مورد تعریف و هدف اجرای آن توافق چندانی وجود ندارد. مطالعه موردی هم به عنوان یک طرح، هم یک روش کیفی، هم رویه ای خاص جهت گردآوری داده ها و هم یک استراتژی پژوهش است که در آن بستر پدیده به عنوان بخشی از طرح پژوهش در نظر گرفته می شود.

برخی مطالعه موردی را یک استراتژی پژوهش قلمداد می کنند. در این استراتژی تعدادی از روش های کمی، کیفی یا هر دو ممکن است به کار رود. مشاهده مشارکتی، مشاهده مستقیم، قوم شناسی، مصاحبه (نیمه ساختاریافته یا نسبتا غیرساختاریافته)، گروه های کانونی، تحلیل اسناد و حتی پرسشنامه یا ترکیبی از همه موارد مذکور ممکن است استفاده شوند. این روش به بررسی عمیق یک یا چند سازمان در طول یک دوره زمانی می پردازد و بستر و زمینه پدیده مورد بررسی نیز مد نظر قرار می گیرد. مطالعه موردی، درباره درگیر شدن در پیچیدگی های جهان اجتماعی و معنا بخشیدن به آنهاست و پژوهش های موردی، پژوهشگرها را قادر می سازد تا سطح خرد یا اقدام های یکایک افراد را به سطح کلان یا ساختارها و فرایندهای اجتماعی وسیع، پیوند دهند. منطق مطالعه موردی ارائه استدلالی علی درباره این امر است که چگونه عوامل اجتماعی عام، پی آمدهایی را در محیط های خاص ایجاد می کنند. پژوهش موردی سوال هایی را درباره بستر یک مورد خاص و ویژگی های معین آن مطرح می کند. چنین سوال هایی به تولید نظریه و تفکر نو کمک می کند. این پژوهش ها در صورتی که به درستی انجام شوند، می توانند بهترین نظریه ها را به وجود آورند. طبق نظر پژوهشگران مختلف مطالعه موردی می تواند گونه های مختلفی داشته باشد به طور مثال:

مطالعه موردی ساختاریافته و غیرساختاریافته: درحالت اول پژوهشگر طرح و برنامه مشخصی برای پژوهش خود داشته و همه متغیرهایی که قرار است درباره آنها داده هایی گردآوری شوند را از پیش شناسایی کرده و چارچوب مصاحبه و طرح کدگذاری احتمالی را تعیین می کند. پژوهشگری که چنین حالتی را ترجیح می­دهد ممکن است با این خطر روبه رو باشد که ذهن خود را بر روی ایده های جدید و گزینه های احتمالی پیش رو ببندد. در حالت دوم، پژوهشگر طرح از پیش تعیین شده مشخصی ندارد و پژوهش را به عنوان سفری به ناشناخته ها در نظر می گیرد. البته این حالت به این معنی نیست که پژوهش اصلا چارچوب نظری یا سوال پژوهش نداشته باشد. پژوهشگری که از این روش استفاده می کند ممکن است با خطر غوطه ور شدن بیش از حد در داده ها و افتادن در دام داستان سرایی به جای نظریه پردازی بیفتد. به همین ترتیب بستر پدیده مورد مطالعه نیز می تواند بین دو طیف ثابت و پویا قرار گیرد. منظور از ثابت آن است که پدیده مورد مطالعه نسبتا پایدار است. منظور از پویا آن است که پدیده مورد مطالعه به سرعت در حال تغییر است. پژوهش های موردی غیرساختار یافته چنانچه با یک بستر پویا همراه شوند می توانند ابهام را دوچندان کنند. یین (۱۹۸۹،۱۹۹۳،۲۰۰۳) صاحب نظر برجسته مطالعه موردی معتقد است که تنها پژوهش هایی می توانند مطالعه موردی نامیده شوند که در طراحی آنها گام های جدول زیر در نظر گرفته شده باشد.

 

مطالعه موردی

 

منبع:

  • فقیهی، ابوالحسن، چگینی، رویا، آغاز، عسل،۱۳۹۲، تحقیق موردی در مطالعات سازمانی: پژوهش در یک سازمان غیردولتی، فصلنامه علوم مدیریت ایران، سال هشتم، شماره ۲۹، صص۲۶-۱٫

تحلیل از: مریم پاک نیت، کارشناس ارشد مدیریت فناوری

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *