سیاست گذاری علم و فناوری

سیاست گذاری

مفهوم سیاست گذاری علم و فناوری

سیاست گذاری فناوری در اصل به استفاده مؤثر از علم و فناوری به عنوان عوامل رشد اقتصادی و توسعه اجتماعی در نظر گرفته می شود. بنابراین، سیاست علمی و فناوری فقط ناظر به برنامه ای برای پژوهش علمی نیست و همچنین این سیاست را نباید جدا از نیازها، آرزوها یا ساخت اجتماعی- اقتصادی کشور دید.

تعاریف مختلفی از سیاست گذاری علم و فناوری وجود دارد که در اینجا دو مورد از آن ها آورده شده است:
لیزرسان سیاست علمی را چنین تعریف می‏کند: تعیین ضوابطی برای تخصیص بخش متناسبی از ذخایر ملی یا جهانی به رشد و هدایت شناخت و کارکنان علمی براساس تصمیم گیری سیاسی.

موری سیاست فناوری را سیاست‏ هایی تعریف می‏ کند که قصد ‏آن‏ها تأثیر‎‏گذاری بر تصمیمات شرکت‏ ها در مورد توسعه، تجاری سازی یا اتخاذ تکنولوژی های جدید می باشد.

سیاست گذاری علم و فناوری بنا دارد آینده‏ای ممکن و مطلوب را در زمینه علم و فناوری برای یک یا چند جامعه ترسیم و راه‏ ها و روش ‏های رسیدن به آن آینده را مشخص کند. حال از آن‏جا که توسعه و به کارگیری فناوری بیشتر در مسئولیت بخش خصوصی است، وظیفه عمده‏ ای که برای دولت باقی می‏ماند ایجاد محیطی مساعد برای بارور شدن فناوری است. زیرا امروزه دولت‏ ها از اتخاذ سیاست ‏های متمرکز در بخش علم و فناوری به سمت سیاست‏ های غیر متمرکز حرکت کرده‏ اند.

سیاست گذاری

سه رویکرد متمایز در سیاست گذاری کلان توسعه علم و فناوری در دولت ها وجود دارد:

1 رویکرد ماموریت گرا: توجه کشورهای دارای این رویکرد به طرح های ملی، اغلب به سمت دفاع و امنیت ملی معطوف است. به عبارتی تمرکز بر تعداد کمی از فناوری‏ ها و سازمان‏ های بزرگ می‏باشد.

ویژگی‏: دستورات و سیاست علم و فناوری به وسیله کاربران دولتی و در جهت رسیدن به مرز‏های دانش تعیین می‏ شود. دیگر ویژگی این رویکرد، درجه بالای تمرکز گرایی در تصمیم گیری های عمده، اجرا و ارزیابی طرح های تحقیق و توسعه است که عمدتا توسط بخش دفاعی صورت می گیرد.

2 رویکرد نفوذگرا: کشورهای نفوذگرا بر توسعه فناوری های کاملا جدید و در مرز دانش تاکید کمتری دارند و به جای آن، انتشار گسترده قابلیت های فناورانه در سراسر صنایع را تشویق می کنند. هم و غم این کشورها بر تامین کالاهای مورد نیاز عمومی برای عرضه در بازارهای داخلی و خارجی معطوف است و بیشتر، هدف سلطه بر بازارهای تجاری را دنبال می کنند.

ویژگی: در این رویکرد، سیاست علم و فناوری بیشتر به وسیله شرکت های هر صنعت انجام می شود. سیاست‏ گذاری فناوری، با هدف افزایش ظرفیت نوآوری یک اقتصاد با تمرکز بر زیرساخت علمی، انتقال فناوری و همکاری و غیره صورت می‏ گیرد. اهدافی که این کشور ها دنبال می کنند شامل: تقویت ساز و کارهای سازمانی و زیرساخت های انتقال فناوری است، تقویت نظام آموزش و پرورش، استانداردسازی صنعتی، شبکه تحقیقات مشارکتی می باشد.

3 رویکرد تلفیقی: ترکیبی از سیاست ماموریت گرا و نفوذگرا است که عمدتا در ژاپن دنبال می شود. از یک طرف همچون کشورهای ماموریت گرا، اولویت به افزایش سیستماتیک مهارت های فناورانه و قابلیت های دست اول داده شده است و از طرف دیگر، کسب اطمینان از نفوذ این مهارت ها به تمامی صنعت، به ویژه شرکت های کوچک و متوسط، در شمار اهداف اصلی بوده است.

ویژگی: سیاست گذاری و اجرا در این رویکرد تقریباً غیر متمرکز است.

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *