هوشمندی فناوری – قسمت هفتم

ابزارهای هوشمندی فناوری

ابزارهای هوشمندی فناوری

سازمان ها به منظور استفاده شایسته از هوشمندی فناوری باید از ابزارهای هوشمندی فناوری مناسب استفاده نمایند. همچنین باید بر چگونگی استفاده از آنها نیز مسلط باشند. این ابزارها در هر دو مکتب هوشمندی فناوری کاربرد دارند؛ هر چند ممکن است بعضی از آنها در یکی از مکاتب پُرکاربردتر باشند. در زیر، چند نمونه از ابزارها و روش های مورد استفاده در هوشمندی فناوری فارغ از نوع مکاتب هوشمندی بیان شده است.

  • ذهن انگیزی: در این روش گروهی از افراد گرد هم می آیند و به ابراز، افکار، ایده ها و عقاید خود بدون قید و محدودیت می پردازند. در این روش هر فرد نظر خود را آزادانه بیان می کند و هیچ محدودیتی در ارائه نظرات وجود ندارد و تنها پس از اتمام کار، عقاید و ایده ها مورد ارزشیابی قرار می گیرند. فضای آزاد بیان ایده، عدم انتقاد و مخالفت با ایده های مطرح شده، کمک به تقویت نظرات دیگران و نُت برداری از نظرات به محض اظهار، ویژگی های اصلی این روش می باشد.

 

  • سناریوسازی: سناریو، داستانی از رویدادها و حوادث مرتبط به یکدیگر می باشد که مسیری از زمان را ترسیم می کنند. در این روش بر پایه فرضیات محتمل، رخدادهای احتمالی آینده به صورت حلقه های منطقی متناوب کنار هم قرار گرفته و سناریوهای مختلف ساخته می شوند. این سناریوها به تصمیم گیرنده این مکان را می دهد که بتواند تصویری از آینده ممکن و محتمل، آینده مطلوب و یا آینده بد را ببیند و لذا بتواند بر اساس آن برنامه ریزی یا سیاست گذاری کند. یکی از معایب اصلی این روش وابستگی آن به افکار و خط مشی طراح سناریو می باشد.

 

  • دلفی: اساس این روش بر اجماع است. روش دلفی سعی می کند از طریق جمع آوری نظرات کارشناسان با استفاده متوالی از پرسشنامه ها در چرخه های پی درپی و اداره شده، افراد مختلف را به اجماع برساند. در این روش در هر دو دوره، یک پرسشنامه توزیع می گردد و نظرات افراد شرکت کننده در دلفی خواسته می شود. سپس پرسشنامه ها جمع آوری و تحلیل شده و در دوره بعدی، نتایج تحلیل به گونه ای مدیریت شده و به طور یکسان به اعضای گروه برگردانده می شود. این چرخه ها آنقدر تکرار می گردد تا یک اجماع کلی به وجود آید.

 

  • درخت وابستگی: درخت وابستگی یک نمودار سلسله مراتبی می باشد که داده ها را در سطوح مختلف رده بندی می کند و توانایی تعیین و نمایش اجزاء و روابط بین آنها را دارا می باشد. این روش مختص حوزه یا رشته خاصی نمی باشد و کاربردی نسبتاً جامع و عمومی در زمینه های مختلف دارد. درخت وابستگی این امکان را فراهم می آورد که تمام داده های مرتبط با یک موضوع را به طریق سلسله مراتبی و همراه با روابط فی مابین داده های گوناگون به تصویر کشیده و از روابط بین آنها استفاده نمود. همچنین این روش جهت تنظیم و ترسیم یک مجموعه از اقدامات و رویدادها برای رسیدن به یک هدف آتی که می تواند ایجاد یا توسعه یک فناوری باشد، نیز به کار می رود.
  • آنالیز تأثیر متقابل: در این روش احتمال وقوع یک اتفاق بر پایه تأثیر متقابل رخدادهای دیگر بر آن اتفاق بررسی می گردد. این روش بر این اصل استوار است که هر رویدادی متأثر از یک سری رویداد پیش از خود بوده و باعث رخ دادن یک سری رویدادهای پس از خود خواهد شد. لذا در این روش سعی می گردد با بررسی و تحلیل تأثیر رویدادها بر یک رویداد، احتمال وقوع آن رویداد و متعاقباً رویدادهایی که از آن متاثر می گردد، تعیین شود. این روش با درجه بسیار بالایی کمّی می باشد و در حد نسبتاً زیادی از روش ها و ابزارهای علم احتمالات، بهره می گیرد.

 

  • بیبلومتریک: بیبلومتریک یا تحلیل کتاب سنجی، محاسبه انتشارات، مقالات یا نقل قول ها به منظور اندازه گیری یا تفسیر پیشرفت های فناورانه می باشد. بیبلومتریک نوعی روش تحقیق است که در ابتدا در علم اطلاعات و کتابداری استفاده شده و از آن در تحلیل های کمّی و آماری برای توضیح الگوهای انتشار درون یک حوزه یا دسته داده شده از ادبیات استفاده می کند. بررسی های کتاب سنجی، امکان بازبینی پژوهش ها و بررسی روند رشد و توزیع آنها را در یک رشته خاص فراهم می کنند و یا میزان تولید علم توسط یک گروه کاری، مؤسسه، دانشگاه یا کشور را ارزیابی می نمایند.

 

  • برون یابی روند: روندها را می توان به زندگینامه موضوعات و یا متغییرهای مورد علاقه توصیف نمود. یک روند به داده های مرتبط با یک موضوع و الگوی تغییر آنها در یک بازه زمانی گذشته اشاره می کند. روش برون یابی روند، سعی می کند که با بسط این الگوها، آینده را به تصویر بکشد. این کار می تواند از طریق روش های پیچیده ریاضی و آماری و رسم نمودار صورت گیرد یا به صورت یک درک کلی و توصیفی در ذهن تصمیم گیرنده یا متخصص انجام شود. بنابراین شالوده این روش را می توان این فرضیه دانست که آینده مسیری در امتداد گذشته خواهد داشت و لذا بر این اساس، آنچه خروجی این روش را قدرتمند و قابل اعتمادتر می سازد، شناخت کامل گذشته و متغیرهای تأثیرگذار بر متغیر هدف می باشد. اگرچه، هر قدر هم گذشته به خوبی مدل گردد، تأثیر پدیده های غیرقابل انتظار، همگرایی عوامل مختلف و شرایط تغییر غیرقابل پیش بینی باعث اخلال در نتایج برون یابی روند می گردند، اما با این وجود، این روش، یک روش مفید برای گسترش و بهبود انتظارات پایه و معیار برای آینده به حساب می آید.

 

  • تحلیل پتنت: پتنت ها یکی ار منابع بسیار مهم هوشمندی فناوری هستند. پیوند و اتصال قوی پتنت ها به دو مقوله علم و فناوری آنها را به منابع اطلاعاتی بسیار مهم برای هر سیستم هوشمندی فناوری مبدل کرده است. به علل مختلف از جمله غنای اطلاعاتی پتنت ها و پایگاه های پتنت و نیز وجود داده های ویژه ای چون نام صاحب پتنت، نام سازمان، ارجاعات و … در هر پتنت، این منابع گزینه های بسیار جذاب برای تحلیل های آماری به شمار می آیند.

ابزارهای هوشمندی فناوری

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *