انتقال تکنولوژی و فرآیندهای آن

انتقال تکنولوژی چیست؟

انتقال تکنولوژی چه از نظر فرهنگی و چه سیاسی و اقتصادی برای کشورهای در حال توسعه و همچنین کشورهای توسعه یافته از مسائل مهم و حائز اهمیت می باشد و بسیاری از سازمان های پژوهشی بین المللی را به تحقیق و تفحص در این زمینه ملزم کرده است.

انتقال تکنولوژی

انتقال تکنولوژی برای کاستن از فاصله تکنولوژی کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه یک لازمه ی انکار ناپذیر است؛ که با توجه به موقعیت انتقال دهنده تکنولوژی و انتقال گیرنده، ابزار و روش های مختلفی را شامل می شود.
بطور کلی اهمیت تکنولوژی به عنوان عامل اصلی و موتور محرک رشد اقتصادی در جهان واضح و مبرهن است. تردیدی وجود ندارد که بهبود در بهره وری، برای یک سیستم اقتصادی بسیار حیاتی و مهم است که تکنولوژی عامل و موجب چنین بهبودی است.

انتقال تکنولوژی فرایندی است که جریان تکنولوژی را از یک منبع به یک گیرنده را میسر می سازد. در این مورد، منبع، مالک یا دارنده دانش است؛ در حالیکه که دریافت کننده، ذینفع چنین دانشی است. منبع می تواند یک فرد، یک شرکت یا یک کشور باشد(جین و تریاندیس، ۱۹۹۰)

فرایند انتقال تکنولوژی  را می توان به انواع مختلف طبقه بندی کرد:
• انتقال بین المللی تکنولوژی: که در این فرایند، انتقال فراتر از مرز های ملی صورت می گیرد.
• انتقال منطقه ای تکنولوژی: که طی آن تکنولوژی از یک منطقه از کشور به منطقه دیگری از کشور منتقل می شود.
• انتقال تکنولوژی میان شرکتی: که طی آن تکنولوژی از یک شرکت به شرکت دیگر متتقل می شود.
• انتقال تکنولوژی درون شرکتی: که طی آن تکنولوژی در درون یک شرکت و از یک محل به محل دیگر منتقل می شود.

فرایند انتقال از سه مرحله اصلی تشکلی شده است که شامل:

۱- انتخاب و کسب تکنولوژی  ۲- انطباق، کاربرد و جذب تکنولوژی  ۳- توسعه و انتشار تکنولوژی می باشد

تکنولوژی نامحسوس است؛ ورای مرزهای میان کشورها صنایع، دپارتمان ها یا افراد جریان می یابد، به شرط آنکه کانال های جریان برقرار و ایجاد شده باشد. سه نوع کانال وجود دارد که جریان تکنولوژی را ممکن و میسر می سازد:
۱- کانال های عمومی: در این کانال فرایند انتقال ناخواسته انجام می پذیرد و ممکن است بدون مشارکت و درگیری در کار مستمر منبع آغاز شود. کانال های این نوع انتقال عبارتند از: آموزش نظری، آموزش عملی، انتشارات، کنفرانس ها، بررسی ماموریت ها و مبادله بازدید ها.
۲- کانال های مهندسی معکوس: در این حالت یک میزبان، یعنی یک دریافت کننده سنتی تکنولوژی، می تواند رمز یک تکنولوژی را بگشاید و بشکند و به قابلیت تکثیر آن دست یابد. این روش، روشی قوی در انتقال تکنولوژی است و محدودیت آن ناتوانی در انتقال دانش مکتوم و مخفی طراح تکنولوژی است.
۳- کانال های برنامه ریزی شده: در این روش انتقال تکنولوژی خواسته و عمدی و بر طبق یک فرایند برنامه ریزی شده و با جلب رضایت صاحب تکنولوژی انجام می شود.

چندین نوع توافق وجود دارد که در انتقال تکنولوژی برنامه ریزی شده از یکی از آنها استفاده می شود:
۱- اعطای مجوز: دریافت کننده حق استفاده از تکنولوژی فرد دیگر را خریداری می کند.
۲- اعطای فرانشیز: این فرایند شکلی از اعطای مجوز است ولی در آن منبع، معمولا نوعی پشتیبانی مستمر را از دریافت کننده فراهم می آورد.
۳- شرکت مشترک: دو یا چند شرکت یا بنگاه منافع خود را در یک فعالیت و در قالب یک شرکت کنار یکدیگر می گذارند و به این وسیله دانش و منابع خود را برای طراحی یک تکنولوژی، تولید یک محصول یا استفاده از دانش فنی مربوط به خود و با هدف یکدیگر تسهیم می کنند.
۴- پروژه کلید در دست: یک کشور یک پروژه کامل را از یک منبع بیرونی خریداری می کند و پروژه طراحی، اجرا و آماده تحویل برای شروع به کار می شود.
۵- سرمایه گذاری مستقیم خارجی(FDI): یک شرکت، معمولا یک شرکت چند ملیتی، تصمیم می گیرد تا محصولات خود را در خارج از کشور تولید کند یا برخی از منابع خود را در خارج از کشور سرمایه گذاری کند. این کار، امکان انتقال تکنولوژی به کشور دیگر را فراهم می سازد، اما تکنولوژی در مرزها و محدوده های شرکت باقی می ماند.
۶- پروژه مشترک تحقیق و توسعه و کنسرسیوم فنی: در این حالت، دو یا چند شرکت در قالب یک شرکت یا یک مجموعه بزرگ با یکدیگر همکاری می کنند، زیرا منابع هر یک از آنها برای موثر کردن جهت تغییرات تکنولوژیکی محدود است.

انتقال موثر و کارای تکنولوژی مستلزم طراحی یک استراتژی و خلق سازوکارهایی است برای انتقال، این سازوکارها می توانند مراکز انتقال تکنولوژی، شبکه های تبادل اطلاعات یا پروژه های سازمان یافته ای باشند که برای موثر کردن فرایند انتقال، تیم های ویژه ایی را به خدمت می گیرند.

انتقال تکنولوژی فعالیتی نیست که تنها یک بار انجام شود و نباید هم اینطور باشد! انتقال تکنولوژی، فرایندی است مستمر همراه با فعالیت های پیگیری. برای اینکه تکنولوژی منتقل شده در مجموعه دریافت کننده آن ریشه بدواند، می باید به خوبی تغذیه شود. این امر مستلزم وجوه اجرای یک برنامه آموزش، تقویت و پرورش و تحقیق و توسعه است تا تکنولوژی را زنده نگه دارد و در محیط جدید رشد کند.

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *