وقتی دلالی و مفت خواری جای تولید و نوآوری را می گیرد

دلالی و مفت خواری

“وقتی دلالی و مفت خواری جای تولید و نوآوری را می گیرد” یا “وقتی در خانه خودمان کیش و مات چشم بادامی ها می شویم”

امروز (دوشنبه ۶ آذرماه ۱۳۹۶) به نمایشگاه خودرو در شهر آفتاب رفتم. شهری که علیرغم اسمش آفتاب همت، تلاش، ابتکار، تولید و عطش ساختن برای ماندن در صنعت خودرو ایران غروب می کرد. شهری که در آن میزبان خانه خود را به میهمانان داده بود تا آنها در آن جولان دهند و بتازند. اینجا همه مشغول سوار و پیاده شدن بر خودروها هستند و قیمت خودروها را می پرسند و از سلفی گرفتن با خودروهای خارجی غرق در لذت می شوند. اما روی زشت سکه آنجاست که بیش از نیمی از خودروسازان شرکت کننده در این نمایشگاه را شرکت های چینی تشکیل می دهند که به جرات می توان گفت عمر هیچکدام از آنها به خودروسازان اصلی ایران یعنی ایران خودرو و سایپا نمی رسد.

ایران خودرو و سایپایی که روزی تمام افتخارشان مونتاژ و عرضه کردن خودروهای خودروسازان اروپایی نظیر پژو و رنو بود و امروز از مونتاژ کردن خودروهای چینی به خود می بالند. گویی زمان برای بقیه رقبا به تندی پیش می رود و اینجا زمان معنا ندارد و می توان سال ها درجا زد و به لطف انحصارها و رانت ها پابرجا ماند و به حقوق و شعور مصرف کنندگان ریشخند زند. از یک طرف مبهوت سرعت، چابکی، نوآوری و توفیق طلبی خارجی ها بویژه چینی ها می شوی و از یک طرف از این همه لختی، بی انگیزگی، درجا زدن و سکون خودروسازان ایرانی مغموم می شوی. اما چرا و چگونه به این وضعیت گرفتار شدیم.

چند نکته به ذهن می رسد که دوست دارم آنها را با شما به اشتراک بگذارم. نکته اول همان داستان ارجحیت مفت خواری و دلال بازی بر به جان خریدن ریسک ها و مصائب تولید و مولد بودن است. گویی عواید دلالی و خرید و فروش آنقدر زیر دندان خودروسازان ما شیرین است که یادشان رفته این کشور نیاز به تولید و مولد بودن دارد تا از این مسیر هم برای نسل جوان این کشور شرایط مناسبی برای کار و اشتغال فراهم آورد و هم منجر به رونق اقتصادی کشور شود. علاوه بر ایران خودرو و سایپا، تعداد زیادی شرکت دیگر مانند مدیران خودرو، کارمانیا و آرمان موتور کویر مشغول واردات و فروش برندهای مختلف خودروهای چینی در ایران هستند. وقتی با یکی از کارشناسان ایران خودرو در رابطه با نوع شکل همکاری های ایران خودرو با پژو در مدل های جدید صحبت می کنم می گوید فعلا همکاری در سطح مونتاژ است و در آینده به درونی سازی قطعات ساده نظیر لاستیک ها و شیشه ها منجر می شود!

واقعا چرا کشوری که روزی در زمره اولین کشورهایی بود که در قاره آسیا به عرصه خودروسازی ورود کرده بود، حال باید به جولانگاه و زمین تاخت و تاز خارجی ها و بویژه چینی ها تبدیل شود؟

دلالی و مفت خواری

نکته دوم اینکه در مورد علت پیشرفت های سرسام آور خودورسازان چینی و هندی جویا شدم. راز موفقیت آنها در یک عبارت خلاصه می شود: “تعامل و همکاری با دنیا”. چیزی که اینجا خبری از آن نیست و اگر هم هست در حد مونتاژ خودروهای خارجی و یا واردات آنها خلاصه شده است. وقتی در جستجوی پاسخی برای این سوال هستی که چگونه خودروسازان چینی نظیر Chery با این سرعت می توانند خودروهایی با مدل های جدید و طراحی های چشمگیر به بازار ارائه کنند متوجه می شوی که آنها از تمام پتانسیل های موجود در دنیا از سطح افراد خبره و سرشناس تا شرکت های خارجی به نحو احسن بهره برداری می کنند. از برترین طراحان خودرو و مدیران تولید و صادرات گرفته تا برترین خودروسازان آمریکایی و اروپایی هکاران آنها را تشکیل می دهند. به عنوان مثالی دیگر می توان به شرکت Mahindra هند اشاره کرد که یک شبکه جهانی تشکیل داده است و با شرکت های برتر دنیا در زمینه های مختلف به همکاری می پردازند.

فکر می کنم راه طولانی در پیش داریم که بزرگترین مانع آن اکتساب دانش و فناوری روز و ورود به همکاری های بین المللی نیست، بلکه غلبه بر المان های فرهنگی و مدل های ذهنی معیوب و نهادهای مانع هرگونه نوآوری و تخریب خلاق است. به قول استاد عزیزم دکتر ناظمی مسئله فناوری و نوآوری در ایران در زمین فناوری و نوآوری حل نمی شود و ریشه آن در نهادهای رسمی و غیررسمی معیوب و وابستگی به مسیرهایی است که ما را گرفتار کرده اند.


یادداشتی از: مصطفی صفدری رنجبر دانشجوی دکتری مدیریت فناوری، دانشگاه علامه طباطبایی

 

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *